اودنون بيخى است گرد ، بدون برگ و رگ ، به رنگ خاكى پنبه‌اى كه در فصل بهار از زير زمين آن را درآورده خام و پخته شده آن را مىخورند ( ديوسكوريد : 1 * ) . مسيح گفته است كه آن ايجاد سودا مىكند . كشيدن افشره آن به چشم باعث جلاى چشم مىشود [ به ويژه اگر سرمه را در افشره آن پرورانده باشند و آن را به چشم بكشند چشم را تقويت ، ديد را قوى ، لكه سفيد روى قرنيه را از بين مىبرد و آب مرواريد را دفع مىكند ] ( 2 * ) و ابن ماسويه گويد براى معده بد و ديرهضم است و مداومت به آن موجب قولنج ، سكته ، نفخ و درد معده مىشود . خشك آن بيشتر زيان مىرساند و پهلمان گويد كه غلظت آن از فطر كمتر و بهترين نوع آن از زمين‌هاى شنى كم آب حاصل مىشود ( رازى : 3 * ) . از پيامبر اسلام روايت شده است كه فرموده‌اند كشيدن افشره آن به چشم درمان‌كننده بيمارىهاى چشم است ( 4 * ) . تر آن از خشك بهتر است و بايد آن را پوست كنده با كارد دو نيم كرده در آب نمك به پرورانند و سپس با روغن زيتون ، آبكامه ، ادويه‌جات و انجدان پخته و مصرف نمايند ( ابن سينا : 5 * ) . پهلمان گفته است كه كماه حمراء ( Tuber rufum Pico ) سمى است ( ابن بيطار : 6 * ) . فقع نوعى از كماه است به پارسى آن را هكل ( 7 * ) گويند و سالم‌تر از فطر و طبيعت آن سرد و تر است ( انصارى : 8 * ) . زياده‌روى در مصرف آن باعث سكته ، فلج ، خناق ، سنگينى زبان ، تنگى نفس ، بهق ابيض ، قولنج و سختى دفع ادرار مىشود . براى جلوگيرى از زيان رساندن آن بايد پس از شستن آن را با شبت يا آب نمك ، پونه و سداب كاملا پخت و با روغن ، آبكامه ، ادويه‌جات گرم مانند دارچين ، فلفل و قرنفل مصرف نمود و يا آن را بريان نموده با نمك و فلفل تناول نمود . خوردن خشك آن صلاح نيست بايد يك شبانه‌روز آن را در آب مخلوط با خاك خيسانده و پس از شستن به طريقى كه گفته شد آن را پخته و با روغن زياد ، آبكامه و خردل خورد . ضماد مخلوط سائيده شده خشك آن با سركه و سريشم ماهى در فتق كودكان ، فتق ناف و انواع فتق‌ها موثر است ( عقيلى خراسانى : 9 * ) . ( 1 * ) - ترجمه از دياسقوريدوس م - 2 ص 206 ش 145 ( ديوسكوريد به همين اندازه در گفتار بسنده كرده است ) . ( 2 * ) - اضافات داخل [ ] از مخزن الادويه است ( 3 * ) - تت الحاوى ج 21 ص 347 ( 4 * ) - رواياتى در اين زمينه از سعد بن زيد ، بخاريف جابر و ابو نعيم وجود دارد ( 5 * ) - تت قانون عب 344 ( 6 * ) - جامع مفردات ج 4 ص 78 ( 7 * ) - اين واژه در مخزن " هكلو " در برهان قاطع " هكل " آمده است ( 8 * ) - اختيارات : 327 ( 9 * ) - مخزن 489